Strona wykorzystuje pliki cookies, jeśli wyrażasz zgodę na używanie cookies, zostaną one zapisane w pamięci twojej przeglądarki. W przypadku nie wyrażenia zgody nie jesteśmy w stanie zagwarantować pełnej funkcjonalności strony!

Ewelina Osmenda

Autor: Ewelina Osmenda
Opublikowane: 2015-11-20 07:02:51

Absolwentka krakowskiej AWF na kierunku: wychowanie fizyczne i psychologii na Uniwersytecie Jagiellońskim o specjalności: psychologia sportu, instruktor fitnessu. Aktualnie prowadzi badania w ramach swojej pracy doktorskiej z zakresu psychologii sportu i współpracuje z zawodnikami różnych dyscyplin. Od kilkunastu lat na wszelkie sposoby poszerza swoją sportową wiedzę, zwłaszcza w obrębie panowania umysłu nad ciałem. Sport dla niej to nie tylko praca, ale również największa pasja


Większość osób aktywnie podchodzących do życia, z największą starannością planuje swoje treningi, ich częstotliwość i objętość, dba o zbilansowaną dietę, unika nałogów. Okazuje się jednak, że do wypoczynku podchodzi o wiele bardziej nonszalancko, a odpowiedni balans pomiędzy ćwiczeniami i odpoczynkiem może stać się kluczowy w sięganiu po najwyższe sportowe trofea. Jeśli go zabraknie, to organizm odczuje na sobie skutki przetrenowania. Co ciekawe, z tym problem zmagają się zarówno zawodowi sportowcy, jak również amatorzy. W przypadku sportowców wyczynowych regularne treningi są wpisane w stały grafik, dla wielu profesjonalistów sport jest równoznaczny z pracą, więc relaks po niej jest czymś o wiele bardziej naturalnym. Dla amatorów trening często jest traktowany jako odpoczynek po pracy, ponadto amatorzy nie są otoczeni sztabem specjalistów, dlatego stosunkowo łatwo mogą popaść w przesadę.


Czym jest przetrenowanie?

Przetrenowanie jest stanem pojawiającym się w momencie skumulowania stresów treningowych i nietreningowych, na skutek których dochodzi do obniżenia możliwości wynikowych jednostki. Przeważnie towarzyszy mu szereg dolegliwości fizjologicznych i psychicznych. Najbardziej narażeni na przetrenowanie są osoby uprawiające sporty wytrzymałościowe np.: biegi długodystansowe, triatlon, kolarstwo oraz siłowo-szybkościowe takie jak: rzut młotem, łyżwiarstwo szybkie, pływanie, narciarstwo zjazdowe. Zdarza się, że pierwszą reakcją na spadek możliwości wysiłkowych organizmu, przez niewłaściwe rozpoznanie problemu, jest wzmocnienie intensywności treningu, co powoduje nasilenie objawów i pogłębienie się dolegliwości.


Przyczyny przetrenowania

Za czynniki sprzyjające przetrenowaniu, uważa się: niewłaściwą dietę (a zwłaszcza deficyt kaloryczny), zaburzenia snu, stres w pozasportowych dziedzinach życia, nieznajomość psychosomatycznych właściwości zawodnika, brak kontroli fizjologicznej organizmu, przecenianie możliwości wysiłkowych, niewykryte schorzenia organizmu, predyspozycje psychiczne oraz zwiększenie intensywności treningu. Rozpoznanie, że mamy do czynienia z przetrenowaniem jest mocno utrudnione, ponieważ nie ma jednego wzorca objawów związanych z tym zjawiskiem, u każdego sportowca wyglądają one inaczej. Jedyną cechą charakterystyczną jest brak satysfakcjonującego wyniku sportowego, u podłoża którego może leżeć jednakże wiele innych przyczyn. Dzisiaj w rozpoznaniu symptomów przetrenowania coraz większą rolę odgrywają testy psychologiczne, ponieważ przeważnie to umysł najszybciej daje znać, iż dzieje się coś niedobrego i stosunkowo szybko można zaobserwować negatywne zmiany w zachowaniu sportowca.

 

Psychologiczne wskaźniki przetrenowania

U przetrenowanego sportowca często pojawiają się zmiany nastroju i poziomu pobudzenia. Zawodnik albo jest nadmiernie podekscytowany a nawet ,,podminowany”, albo wręcz przeciwnie – popada w apatię, zniechęcenie, pogarsza się u niego samoocena. Wyraźne zmiany pojawiają się również w podejściu do treningów i zawodów. Zmniejsza się motywacja, zwiększa za to stres przedstartowy, pojawia się lęk przed porażką i kłopoty w koncentracji uwagi.

 

Biologiczne objawy przetrenowania

Najbardziej zauważalne będzie pogorszenie sprawności wysiłkowej organizmu, mniejsza wydolność, zmniejszona tolerancja na obciążenie treningowe, szybka męczliwość, powolna restytucja po wysiłku. Zwiększa się podatność organizmu na infekcje, rany wolniej się goją, pojawiają się bóle kostne i mięśniowe, zawodnik jest bardziej narażony na kontuzje. Mogą pojawić się zaburzenia łaknienia i zaburzenia żołądkowo-jelitowe.

 

Zapobieganie i radzenie sobie z przetrenowaniem

Jak zapobiegać przetrenowaniu? Przede wszystkim należy stawiać sobie realne do osiągnięcia cele i stale kontrolować to, jak organizm reaguje na trening, któremu jest poddawany. Wypoczynek fizyczny i psychiczny powinien być traktowany jako jeden z elementów treningu. Jeśli pojawią się trudności okołostartowe (niechęć do rywalizacji, gorączka startowa, lęk, wyraźnie większy niż zwykle stres) to powinno się zwrócić większą uwagę na fakt, czy po treningu organizm ma wystarczająco dużo czasu na regenerację. W przypadku podejrzenia u siebie stanu przetrenowania rada jest tylko jedna – kilkutygodniowy odpoczynek. Pomoże też maksymalne wyeliminowanie ze swojego życia wszelkiego rodzaju stresorów, także tych zupełnie nie związanych ze sportem, gdyż każda sytuacja wywołująca napięcie, konflikt, czy niezałatwiona sprawa pogorsza jakość wypoczynku i wydłuża regenerację.